.
Monografia stanowiska
Na przełomie stycznia
i lutego 2016 roku ukaże się w druku książka będąca finalizacją prac nad
monografią stanowiska 6 w Kopydłowie. Monografia zostaje wydana jako 6
tom serii Ocalone Dziedzictwo Archeologiczne publikowanym przez
Wydawnictwo Archeologiczne PROFIL-ARCHEO.
Praca składa się z 20 rozdziałów,
które podzielone zostały na 6 części. Pierwsza z nich dotyczy (i) prezentacji
stanowiska, zaś kolejne cztery stanowią prezentację wyników kompleksowych
badań najważniejszych kategorii źródeł pozyskanych w trakcie badań wykopaliskowych,
w tym: (ii) ceramiki, (iii) wytworów ze skał krzemionkowych i niekrzemionkowych,
(iv) kości zwierzęcych oraz (v) kości ludzkich. Opracowanie kończy prezentacja
(vi) materiałów z kultur nie-neolitycznych. |
..... |
![](okla2.png) |
.. |
|
|
Pierwszy rozdział jest poświęcony systematycznej
prezentacji materiałów z osad trzech neolitycznych kultur obecnych na stanowisku
6 w Kopydłowie, w tym kultury ceramiki wstęgowej rytej, kultury późnej
ceramiki wstęgowej i kultury pucharów lejkowatych i został przygotowany
przez redaktorów tomu Arkadiusza Marciniaka, Iwonę Sobkowiak-Tabakę, Martę
Bartkowiak i Mikołaja Lisowskiego. Kolejny rozdział autorstwa Mateusza
Cwalińskiego i Jakuba Niebieszczańskiego przynosi prezentację wyników badań
geofizycznych stanowiska wykonanych metodą magnetometryczną. Ich celem
było rozpoznanie zasięgu osad mieszkańców wszystkich trzech kultur oraz
ustalenie lokalizacji wykopów archeologicznych z lat osiemdziesiątych XX
wieku.
Część druga pracy jest w całości
poświęcona prezentacji wyników szeregu analiz, jakim poddana została ceramika
z osad trzech neolitycznych kultur, w tym KCWR, KPCW i KPL. Rozpoczyna
ją artykuł Marty Bartkowiak i Iwony Sobkowiak-Tabaki, który przynosi prezentację
wyników analizy technologicznej, morfologicznej, stylistycznej, funkcjonalnej
i chronologicznej pozyskanych materiałów ceramicznych. W kolejnym rozdziale
autorstwa Joanny Abramów przedstawione zostały wyniki analizy archeobotanicznej
polepy i odcisków ziaren na ceramice. W związku z brakiem pozostałości
makro- i mikrobotanicznych ze stanowiska, rozpoznany w ten sposób rozkład
gatunkowy roślin stanowi ważny przyczynek do rekonstrukcji struktury upraw,
a także obecności innych roślin z otoczenia osad, które zostały zebrane
z pól wraz z plonami. Autorami kolejnego rozdziału są Mélanie Roffet-Salque
i Richard Evershed, którzy wykonali analizę pozostałości organicznych zaabsorbowanych
przez ścianki naczyń w celu rozpoznania pozostałości pożywienia i diety
neolitycznych społeczności, a także określenia funkcji poszczególnych typów
i form naczyń. Ostatnim rozdziałem w tej części tomu jest praca Sławomira
Pietrzaka dotycząca prezentacji wyników badań archeometrycznych fragmentów
naczyń ceramicznych, pochodzących z osad społeczności kultury ceramiki
wstęgowej rytej i kultury pucharów lejkowatych.
Trzecią część tomu jest poświęcona
wytworom ze skał krzemionkowych i niekrzemionkowych. Rozpoczyna ją rozdział
Iwony Sobkowiak-Tabaki poświęcony analizie technologicznej, surowcowej
i chronologicznej artefaktów krzemiennych, pochodzących z homogenicznych
obiektów kultury ceramiki wstęgowej rytej i kultury pucharów lejkowatych,
która została wykonana przy zastosowaniu założeń tzw. typologii dynamicznej.
Kolejny rozdział autorstwa Macieja Jórdeczki i Katarzyny Pyżewicz przynosi
prezentację wyników analizy surowcowej i funkcjonalnej neolitycznych przedmiotów
kamiennych, w szczególności makrolitycznych narzędzi oraz półproduktów
w różnym stanie zachowania. Część tę kończy rozdział Katarzyny Pyżewicz
prezentujący wyniki analizy traseologicznej artefaktów krzemiennych, w
szczególności analizy stanu zachowania ich powierzchni oraz mikroskopowych
śladów podepozycyjnych, technologicznych i użytkowych.
Część czwarta tomu przynosi prezentację
wyników szeregu badań zwierzęcych szczątków kostnych. Rozpoczyna ją obszerny
rozdział autorstwa Mikołaja Lisowskiego, który zawiera kompleksową analizę
archeolozoologiczną i tafonomiczną materiałów faunistycznych z obiektów
z osady mieszkańców kultury ceramiki wstęgowej rytej, kultury późnej ceramiki
wstęgowej i kultury pucharów lejkowatych. Wykonana została analiza rozkładu
gatunkowego i anatomicznego, określenie wieku w chwili śmierci, wielkości
i płci osobników różnych gatunków oraz szczegółowa analiza tafonomiczna.
Następny rozdział prezentuje analizę funkcjonalno-technologiczną artefaktów
wykonanych z kości i zębów, i został przygotowany przez Mikołaja Lisowskiego,
Katarzynę Pyżewicz i Mateusza Frankiewicza. Częścią kompleksowych analiz
materiałów faunistycznych z Kopydłowa były badania kopalnego DNA. Rozdział
omawiający te wyniki został przygotowany przez Macieja Chyleńskiego, Joannę
Wesoły i Natalię Derebecką i referuje kolejne etapy tej analizy, w tym
w szczególności uzyskanie fragmentów endogennego kopalnego DNA nadających
się do sekwencjonowania wysokoprzepustowego. Kolejnych kilka rozdziałów
w tej części tomu jest poświęconych analizie izotopów stałych pierwiastków
z kości zwierzęcych. Autorem analizy izotopów tlenu ze szkliwa owcy i kozy
jest Elizabeth Henton. Jej wyniki pozwoliły na określenie sezonowości rozrodu
oraz warunków spożycia wody w cyklu rocznym, oraz, w pewnym zakresie, strategii
zarządzania stadem, użytkowania krajobrazu oraz odpowiedzi ludzi na zmianę
klimatu. Rozdział Jane Evans przedstawia wyniki analizy izotopów strontu
pozyskanego ze szkliwa zębów zwierzęcych, która umożliwiła ustalenie miejsca
wypasów zwierząt domowych użytkowanych przez mieszkańców neolitycznych
osad w Kopydłowie. Jessica Pearson jest autorem rozdziału prezentującego
wyniki analizy stabilnych izotopów węgla i azotu pozyskanych z kości zwierzęcych
i ludzkich. W przypadku tych pierwszych ich celem było rozpoznanie zmian
w strategiach zarządzania stadem przez mieszkańców osady kultury ceramiki
wstęgowej rytej oraz kultury pucharów lejkowatych. Analiza izotopów z kości
ludzkich pozwoliła na określenie znaczenia protein zwierzęcych i roślinnych
w diecie społeczności pradziejowych i wczesnośredniowiecznych ze względu
na płeć i wiek poszczególnych osób.
Na część piątą, dedykowaną analizie
szczątków ludzkich ze stanowiska 6 w Kopydłowie, składa się jedynie artykuł
autorstwa Alicji Drozd-Lipińskiej. Jest on poświęcony przedstawieniu wyników
analizy antropologicznej ludzkich szczątków kostnych, w szczególności określenia
płci i wieku zmarłych, a w przypadku kości przepalonych stopnia ich przepalenia.
Ostatnia cześć tomu obejmuje prace
poświęcone wynikom analizy pozostałości osadnictwa post-neolitycznego,
które zostało zarejestrowane na stanowisku w Kopydłowie 6. Łukasz Pospieszny
jest autorem rozdziału prezentującego groby szkieletowe z obstawami kamiennymi,
prawdopodobnie z przełomu epoki neolitu i brązu, oraz ich umiejscowienie
w perspektywie chronologicznej i regionalnej. Materiały sepulkralne i osadowe
kultury łużyckiej, reprezentowane przez 4 groby ciałopalne, 3 jamy osadowe
oraz liczną ceramikę i polepę, zostały przedstawione w rozdziale Marcina
Krzepkowskiego. Tę część tomu kończy rozdział Arkadiusza Tabaki zawierający
wyniki analizy materiałów z okresu wczesnego średniowiecza, w tym dwóch
obiektów osadowych oraz stosunkowo licznego zbioru ceramiki naczyniowej
i prażnic.
Pracę zamyka rozdział podsumowujący
autorstwa Arkadiusz Marciniaka, Iwony Sobkowiak-Tabaki, Marty Bartkowiak
i Mikołaja Lisowskiego. Przedstawiony w nim został zarys przekształceń
osadniczych, gospodarczo-wytwórczych i społecznych mieszkańców osad kultury
ceramiki wstęgowej rytej, kultury późnej ceramiki wstęgowej i kultury pucharów
lejkowatych, które można było ustalić dzięki kompleksowej i wieloaspektowej
analizie wszystkich kategorii źródłowych pozyskanych w trakcie badań wykopaliskowych
przeprowadzonych na stanowisku 6 w Kopydłowie.
........................................................................................................................
|
![](linia700x.jpg) |
..
Tytuł projektu:
"Odkryte na
nowo. Kompleksowe opracowanie materiałów archeologicznych z neolitycznego
stanowiska Kopydłowo 6, gm. Wilczyn"
Wykonawca:
Finansowanie:
Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu Dziedzictwo kulturowe priorytet
Ochrona zabytków archeologicznych, koordynowany przez Narodowy
Instytut Dziedzictwa - nr zadania 3803/14
.....................................................
................................................
|