Borowiec – biografia miejsca, biografia człowieka

Borowiec – biografia miejsca, biografia człowieka

The memory of places we experience is fundamental to a sense of self (Dylan Trigg 2012, The Memory of Places, Ohio University Press).

Dąbrówka Stępniewska

 

„Borowiec” to biografia miejsca i człowieka. To historia potomków jednej olęderskiej rodziny, osiadłej pod koniec XVIII/ na początku XIX wieku na terenie Puszczy Pyzdrskiej, zachowana we wspomnieniach i pieśniach ostatniej z rodu, pozostającej na terenie ziem polskich – Eugenii Kałużnej, z domu Schiller. To pamięć jednego z „domów z żelaza” ze Starego Borowca, niegdyś wchodzącego w skład tętniącej życiem i dobrze prosperującej sieci osadniczej w dolinie dolnej Prosny, wielonarodowej, wieloetnicznej i wielowyznaniowej.

Dom rodzinny Eugenii Kałużnej został zbudowany z miejscowej rudy żelaza przez jej dziadków – Gotlieba i Julię Schiller. Prawdopodobnie był to jeden z pierwszych domów stanowiących nowe osiedle w Starym Borowcu. W tym domu Eugenia przyszła na świat w 1927 roku, dorastała, przeżyła czas wojny i pokoju, poznała swojego przyszłego męża, wychowała kilkoro dzieci, obserwowała rosnącą gromadkę wnucząt i prawnucząt, bawiących się beztrosko w zakamarkach starego gospodarstwa. Po śmierci męża, na początku lat 90-tych XX wieku, opuściła Stary Borowiec i zamieszkała z rodziną jednej ze swych córek w niedalekiej Wielołęce.

Po kapitulacji III Rzeszy 8 maja 1945 roku matka Eugenii, Otylia, postanowiła opuścić Stary Borowiec wraz z dziećmi i dołączyć do ojca Eugenii, Augusta, który powrócił z walk na froncie w Norwegii i pozostał na terenie Niemiec. Eugenia postanowiła zostać w Polsce z Bolesławem Kałużnym, byłym przymusowym pracownikiem na gospodarstwie Schillerów w czasach okupacji i swoim przyszłym mężem. Pobrali się wiosną 1946 roku. Był miłością jej życia. Młode małżeństwo utraciło całe odziedziczone przez Eugenię gospodarstwo na rzecz komunistycznego państwa. Po latach starań udało im się odzyskać ziemię, rozbudować i przywrócić do życia stary dom Schillerów. Czasami Eugenia mówi o sobie „byłam Niemką”…

Losy Eugenii i jej niemieckiej rodziny są tożsame z losami wielu innych potomków historycznych osadników olęderskich. Rejon Puszczy Pyzdrskiej to jedno z największych skupisk miejscowości o takim rodowodzie na terenie ziem Polski. Niektórzy  koloniści,  poprzez  związki małżeńskie  z  Polakami, polonizowali się i zmieniali wyznanie na rzymsko-katolickie. Jednak na początku 1945 roku większość, w  obawie  przed  zbliżającym  się  frontem i armią sowiecką, opuściła dotychczas zamieszkiwane tereny. Ci, którzy pozostali, zostali wysiedleni w  ciągu  kilku  następnych lat. Dłużej  zamieszkiwali  tylko  nieliczni.

Pozostawione gospodarstwa olęderskie zajęła  ludność polska, miejscowa lub napływowa. Pozostała część gruntów przeszła w ręce państwa. Polityka   prowadzona  w  okresie  powojennym  wobec  miejscowości olęderskich  nie  sprzyjała ich rozwojowi. Tysiące  hektarów  ziemi  zostało  ponownie  zalesionych, wiele stanowisk osadniczych  zniknęło całkowicie z powierzchni ziemi. Bardzo dużo gospodarstw  zostało opuszczonych  lub  zaniedbanych.

IMG_2606
IMG_2603
IMG_2600
IMG_2593
IMG_2592
IMG_2590

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*