Pstrąże (Strachów) – poradzieckie miasto, dzisiejszy poligon.

 

Pstrąże (niem. Strans) to obecnie opuszczone miasto garnizonowe, położone nad rzeką Bóbr na pograniczu województw dolnośląskiego i lubuskiego. Jego obszar wchodzi obecnie w skład powiatu bolesławieckiego. Miejscowość ta pojawiła się po raz pierwszy na kartach historii w 1305 r. i przez siedem kolejnych stuleci była niewielką śródleśną wsią. Pod koniec XIX w. jej obszar stał się częścią nowo powstałego poligonu niemieckiego, który rozciągał się pomiędzy Bobrem na wschodzie i Kwisą na zachodzie. W bezpośrednim sąsiedztwie starych wiejskich zabudowań wzniesiono potężny kompleks koszarowy. Na potrzeby armii wybudowano w jego pobliżu także linię kolejową. W pobliżu Pstrąża, nad Bobrem wybudowano dwa potężne mosty – kolejowy i drogowy. Do 1945 r. teren ten był jednym z największych ośrodków poligonowych w całych Niemczech, a centrum całego założenia stanowił Świętoszów (Neuhammer). Koszary w Pstrążu nosiły nazwę Ostlager (obóz wchodni) lub Waldlager (obóz leśny). Podczas II wojny światowej, przed kampanią w Afryce Północnej, szkoliły się tu oddziały gen. Erwina Rommla. Miejsce to nie było przypadkowe, gdyż w pobliżu Pstrąża znajduje się pustynia antropogeniczna zwana Pustynią Strachowską. Powstała ona w wyniku wieloletniej niszczycielskiej działalności poligonu. W 1945 r. na terenie ośrodka toczyły się ciężkie walki między garnizonem niemieckim, a nacierającymi przez Bóbr wojskami radzieckimi.

Po zakończeniu II wojny światowej obszar poligonu został przejęty przez wojska radzieckie i stanowił wyłączony spod polskiej administracji terytorialnej teren Północnej Grupy Wojsk Radzieckich. Na terenie Świętoszowa i okolic szkolono głównie żołnierzy z 20 Zwienogrodzkiej Dywizji Pancernej. Pstrąże zmieniło wówczas nazwę na Strachów (Страхув), a dawne niemieckie zabudowania zajęli żołnierze radzieccy. W pobliżu wzniesiono nowy kompleks mieszkalny, w którym przebywali radzieccy oficerowie wraz z rodzinami. Powstało wówczas kilkanaście bloków mieszkalnych, a także szkoła, przedszkole, teatr, sklepy, magazyny i wiele innych obiektów, które tworzyły jednostkę samowystarczalną. Przez krótki okres, w latach 1948-1951, stacjonowała tu także 14. Brygada Artylerii Ciężkiej Wojska Polskiego.

Aby uniemożliwić ludności cywilnej łatwe przedostawanie się na teren poligonu, wysadzono pobliski most drogowy na Bobrze. Nieopodal Strachowa powstała także tajna baza, na terenie której znajdowały się schrony typu Granit. Były to długie obiekty, wykonane z betonowych prefabrykatów, przeznaczone do garażowania pojazdów z rakietami wyposażonymi w ładunki jądrowe.

W 1992 r. żołnierze rosyjscy opuścili Strachów, a cały obszar powrócił pod zarząd polskiej administracji. Opustoszałe budynki wchodzą obecnie w skład Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Żagań, który jest jednym z największych poligonów w całej Europie.

Po dawnych garnizonach, niemieckim i radzieckim, pozostało kilkaset obiektów, które powoli zarastają i niszczeją. Co pewien czas w ruinach Pstrąża odbywają się ćwiczenia jednostek specjalnych.  Poza tym, teren ten jest penetrowany przez złomiarzy, poszukiwaczy skarbów oraz miłośników opuszczonych obiektów.

Pstrąże - mapa fig. 1. Mapa Pstrąża

2 Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*